Promieniowanie UV w górach jest znacznie silniejsze niż na nizinach, ponieważ im wyżej nad poziomem morza, tym cieńsza warstwa atmosfery filtruje promienie – a dodatkowo śnieg i skały intensywnie je odbijają.
Skąd bierze się silniejsze UV w górach?
Na każde 1000 metrów wysokości:
- natężenie UV rośnie średnio o 10–15%.
Czyli:
| Wysokość | Wzrost UV |
|---|---|
| 1000 m | +10–15% |
| 2000 m | +20–30% |
| 3000 m | +30–45% |
To oznacza, że:
dzień w Tatrach może dać większą dawkę UV niż cały dzień na plaży.
Dlaczego organizm tego nie czuje?
W górach:
- jest chłodniej,
- często wieje wiatr,
- słońce nie „parzy” jak nad morzem.
Efekt psychologiczny:
brak sygnałów ostrzegawczych = brak reakcji obronnych.
A biologicznie:
uszkodzenia zachodzą tak samo lub szybciej.
Śnieg – cichy wzmacniacz UV
Śnieg:
- odbija nawet 80–90% promieniowania UV.
To oznacza, że:
- dostajesz UV:
- z góry (słońce),
- z dołu (odbicie).
Czyli:
w górach zimą możesz dostać podwójną dawkę UV.
Dlatego:
- narciarze mają poparzone twarze,
- oczy są szczególnie zagrożone (śnieżna ślepota),
- dzieci dostają rumienia mimo mrozu.
Góry + dzieci = bardzo wysokie ryzyko
Dzieci w górach:
- biegają,
- pocą się pod kurtkami,
- często nie mają odkrytej głowy,
- są „zabezpieczone” tylko psychologicznie („przecież jest zimno”).
Efekt:
skóra dostaje silne UV w warunkach, gdzie nikt się tego nie spodziewa.
Dlaczego krem w górach to za mało?
W górach:
- pot → szybkie ścieranie,
- rękawiczki, szaliki → mechaniczne usuwanie filtra,
- niskie temperatury → krem jest nakładany nieregularnie.
Czyli:
realna ochrona jest jeszcze słabsza niż nad morzem.
Odzież UV w górach – czy ma sens?
Tak, i to ogromny.
Bo:
- działa niezależnie od temperatury,
- nie wymaga reaplikacji,
- chroni cały czas,
- blokuje UVA i UVB.
W górach odzież UV jest:
jedyną formą ochrony, która działa pasywnie i stale.
Najczęstsze błędy w górach
- Brak ochrony, bo „zimno”.
- Brak okularów przeciwsłonecznych.
- Brak ochrony karku.
- Krem tylko na nos.
- Brak ochrony przy zachmurzonym niebie.
Kiedy UV w górach jest najbardziej niebezpieczne?
Najwyższe ryzyko:
- wiosną (świeży śnieg),
- latem na szlakach powyżej 1500 m,
- zimą na stokach,
- przy bezchmurnym niebie,
- między 11:00 a 15:00.
Jak wygląda sensowna ochrona w górach?
Model bezpieczny:
- Odzież UV pod lub zamiast zwykłej warstwy.
- Okulary z filtrem UV.
- Czapka / buff / kaptur.
- Krem tylko na twarz jako uzupełnienie.
Podsumowanie
- UV w górach jest silniejsze niż na plaży.
- Chłód nie oznacza bezpieczeństwa.
- Śnieg i skały wzmacniają ekspozycję.
- Dzieci są szczególnie narażone.
- Odzież UV jest najbardziej niezawodną ochroną w terenie górskim.
Najważniejsze zdanie artykułu:
W górach promieniowanie UV jest silniejsze, mniej odczuwalne i bardziej zdradliwe – dlatego ochrona przed słońcem jest tam ważniejsza niż nad morzem, a nie odwrotnie.